Kütahya

Kütahya ili, Türkiye Cumhuriyetinin Ege Bölgesinde yer alan bir ildir.

Tarihi

KuruluÅŸ tarihi kesin olarak tesbit edilememekle beraber, tarihi M.Ö. 3000 yıllarına uzanmaktadır. Eski kaynaklara göre Kütahya’nın antik çaÄŸlardaki adı Kotiaeon, Cotiaeum ve Koti ÅŸeklinde geçmektedir. Ä°l topraklarına yerleÅŸen en eski halk Friglerdir. M.Ö. 1200′lerde Anadolu’ya gelen Frigler, Hitit Ä°mparatorluÄŸunun topraklarına girdiler ve bir devlet olarak örgütlendiler. M.Ö. 676 ‘da Kimmeler, Frigya Kralı III. Midas’ı bozguna uÄŸratarak Kütahya ve çevresine egemen oldular. Görülen iklim Karasal iklim ve bitki örtüsü bozkırdır.

Alyattes’in Lidya Kralı olduÄŸu dönemde Kimmer egemenliÄŸi yerini Lidya yönetimi aldı. M.Ö. 546′da Persler Lidya Ordusunun yenilgiye uÄŸratarak Anadolu’yu istila etti. M.Ö. 334′de Biga Çayı yakınlarında Persleri yenilgiye uÄŸratan Ä°skender yörede üstünlük kurdu. Büyük Ä°skender’in M.Ö. 323′te ölümü ile Kütahya ve yöresi komutanlarından Antigonos’a geçti. M.Ö. 133′de Roma yönetimine girdi. Piskoposluk merkezi haline getirildi.

1071′de Malazgirt Savaşı’nda Alp Arslan’a yenilen Bizans Ä°mparatoru Romanus Diogenes’de tutsaklık dönüşü Kütahya’ya getirildi ve gözleri kör edildi. 1078′de Anadolu Selçuklu Devletini kuran KutalmışoÄŸlu Süleyman Åžah Kütahya’yı da ele geçirdi. 1097′de Haçlıların saldırısına uÄŸradı. II. Kılıç Arslan kaybedilen topraklarla birlikte Kütahya’yı geri aldı. 1277′de II. Gıyaseddin Keyhüsrev Kütahya yöresini GermiyanoÄŸlu Süleyman Åžah kızı Devlet Hatun’u Osmanlı Sultanı I. Murat’ın oÄŸlu Yıldırım Bayezid’a verdi. (1381) GermiyanoÄŸulları BeyliÄŸinin toprakları Devlet Hatun’un çeyizi olarak Osmanlılara verildi. (Kütahya ve çevresi dahil) 1402 Ankara Savaşında, Bayezid’i ağır bir yenilgiye uÄŸratan Timur, Kütahya’yı alarak II. Yakup Bey’e geri verdi. Kütahya daha sonra Osmanlılara geçti ve Sancak Merkezi oldu.

Sultan II. Beyazıt’ın zamanında Åžah Ä°smail yanlısı Åžahkulu Kütahya’da ayaklandı. Bu isyan 1511 yılında bastırıldı. 19. yüzyıl’da Osmanlı Devletine baÅŸkaldıran Mısır Valisi Kavalalı Mehmet Ali PaÅŸa’nın oÄŸlu Kütahya’yı iÅŸgal etti. Sultan II. Mahmut ile imzalanan Kütahya AntlaÅŸması ile Mısır askerleri Kütahya’yı terk etti.

Avrupa’da 1848 ihtilalleri sırasında, Macarlar’da ayaklanmışlardı. Macar Ulusal Hareketi Avusturya ve Rusya tarafından bastırılınca hareketin önde gelenlerinden bazıları 1849′da Osmanlı Hükümetine sığındı. BaÅŸta Lajos Kossuth olmak üzere Kütahya ‘ya yerleÅŸtirilen Macarlar, 1851′e kadar burada kaldılar.

Kütahya 1867′de Hüdavendigar Vilayetine baÄŸlı bir sancak merkezi iken, II. MeÅŸrutiyetten sonra bağımsız bir sancak oldu. Milli Mücadele yıllarında, Ocak 1921′de Çerkez Ethem düzenli ordu çatışmasına sahne olan Kütahya, 17 Temmuz 1921′de Kütahya-EskiÅŸehir Muharebelerinde TBMM Batı Cephesi ordusunun yenilmesi üzerine Yunanlıların iÅŸgaline uÄŸradı. Büyük Taarruz’a kadar iÅŸgal altında kalan Kütahya, 30 AÄŸustos 1922′de kurtuldu. 8 Ekim 1923′de Vilayet durumuna getirilmiÅŸtir.

Ä°klim

İç Anadolu iklim özellikleri görülen Kütahya’da yıllık sıcaklık ortalaması 10,6 °C’dir. En yüksek sıcaklık, 38,6º ,En düşük ölçülen sıcaklık ise –28,1º dir.Yıllık sıcaklık farkı 66,7ºC ile büyük bir fark gösterir. Yağışlar karasal iklime baÄŸlı olarak, kış, ilkbahar ve sonbaharda görülür. Yazları genellikle kuraktır. Yıllık ortalama yağış miktarı 540 mm.dir. En yağışlı ay aralık, en kurak ay aÄŸustostur. Yağışların %38,8 i kış, %29,4 ‘ü Ä°lkbahar, %12,5 ‘i yaz, %19,3 ‘ü sonbahar aylarında düşer. Kış aylarında, sıcaklığın düşük ve yükseltinin fazla olması nedeniyle yağışlar, genellikle kar ÅŸeklinde, diÄŸer mevsimlerde yaÄŸmur ÅŸeklindedir. Kar yağışlı günlerin, yıllık ortalama sayısı 19 gündür. Kar kalınlığı ortalama 12 cm civarındadır.